Op Kennislink staat een interessant artikel over de noodzaak van sterke ontslagbescherming. Zo zou ontslagbescherming zorgen voor innovatie & investeringen terwijl ook de arbeidsverhoudingen verbetert worden.
Nadelen heeft een sterke ontslagbescherming vrijwel niet. Als bewijs hiervoor haalt de schrijver onderzoek aan dat werkloosheidscijfers van verschillende landen met elkaar vergelijkt. Het probleem met die benadering is dat economie niet bepaald een wetenschap is waarbij je alle andere factoren kunt uitschakelen om te concluderen dat beleid ‘X’ effect ‘Y’ heeft.
Als slot haalt de schrijver vier argumenten aan waarom sterke ontslagbescherming fantastisch werkt.
Ten eerste, bedrijven zullen niet passief toekijken hoe hun arbeidskosten stijgen en hun winsten dalen. In reactie op de hogere arbeidskosten zullen bedrijven besparen op de duurdere productiefactor (arbeid) en meer gebruik maken van de relatief goedkopere factor (kapitaal); dit kan door een verhoging van de kapitaalintensiteit van de productie en/of door arbeidsbesparende technologische vooruitgang (Autor et al., 2007; OECD, 2007).
De enige reden waarom er nu geïnvesteerd wordt in kapitaal is omdat loonkosten kunstmatig hoog zijn. Uiteindelijk betaald de consument de rekening in de vorm van hogere prijzen.
Daarnaast zijn middelen schaars. Middelen die nu gebruikt worden voor de aankoop van kapitaal kunnen niet gebruikt worden voor andere doeleinden die wel uit zichzelf rendabel zijn.
Een voorbeeld. Veronderstel dat het ontzettend veel geld kost om een gloeilamp te verwisselen wanneer je dit laat uitvoeren door een betaalde arbeidskracht. Nu zou je een robot kunnen ontwikkelen om een gloeilamp te verwisselen. Hierdoor zouden veel mensen aan het werk worden gezet ter bevordering van de technologische vooruitgang. Probleem is echter dat je geen robot hoeft te ontwikkelen om een gloeilamp te verwisselen en dat de middelen die nu gebruikt worden voor ‘gloeilamp verwisselende technologische vooruitgang’ niet gebruikt kunnen worden voor andere doeleinden.
Dit is natuurlijk een bijzonder voorbeeld maar hopelijk snapt iedereen dat het kunstmatig hoog houden van arbeidskosten leidt tot welvaartsverlies omdat middelen verkeerd geïnvesteerd worden.
Ten tweede, omdat arbeid duurder is en werknemers moeilijker te ontslaan zijn, hebben bedrijven er direct belang bij om in (de kennis en vaardigheden van) hun personeel te investeren (Auer et al., 2005). Recent onderzoek voor Engeland door Marinescu (2006) laat bijvoorbeeld duidelijk zien dat een versterking van de ontslagbescherming werkgevers aanzet tot extra investeringen in scholing en training van werknemers. Ten derde, bedrijven in landen met een star ontslagrecht hebben minder personeelsverloop en dit op zich leidt tot lagere kosten (voor werving en selectie) (Addison en Teixiera, 2004).
Een andere manier om ervoor te zorgen dat bedrijven direct belang hebben bij investeringen in hun personeel is om de arbeidsmobiliteit drastisch te verkleinen.
Veronderstel dat de overheid op het idee komt om alle belangrijke verkeersaders te blokkeren. Het gevolg hiervan is dat de arbeidsmobiliteit zodanig verkleint wordt dat een werkgever alleen personeel kan werven dat in zijn eigen regio woont. Hierdoor ‘hebben bedrijven er direct belang bij om in (de kennis en vaardigheden van) hun personeel te investeren’. Wat natuurlijk leidt tot welvaartsverlies aangezien goederen en diensten onnodig duur worden gemaakt door overbodige opleidingskosten.
Het derde argument roept een voor de hand liggende vraag op. Waarom hebben bedrijven met een soepel ontslagrecht meer personeelsverloop?
Dit komt waarschijnlijk omdat bepaalde werknemers meer kosten dan dat ze opbrengen. Natuurlijk brengt het wervingskosten met zich mee wanneer bedrijven vervolgens nieuw personeel zoeken maar het doel hiervan is om kosten te besparen.
En ten vierde, een sterke ontslagbescherming stimuleert de werknemers tot coöperatief gedrag en leidt tot meer toewijding, een grotere betrokkenheid en actieve participatie in het productieproces en in procesinnovaties (Storm en Naastepad, 2007; OESO, 2007), waardoor de groei van de productiviteit wordt bevorderd.
Dus wanneer het vrijwel onmogelijk is om werknemers te ontslaan zullen ze heel erg toegewijd zijn? Het lijkt me aannemelijker dat het personeel laks wordt.
Zie ook dit artikel van Frank Karsten over de noodzaak van een vrije arbeidsmarkt.
Bron: kennislink.nl