Hans Achterhuis “ontmaskert” in zijn boek De Utopie van de Vrije Markt de liberale utopie. Het boek zegt meer over het onvermogen van Achterhuis om de vrije markt en haar pleitbezorgers te begrijpen dan over het liberalisme. Hij gebruikt de werken van Ayn Rand, met name Atlas Shrugged, om de utopie van de vrije markt neer te zetten. Het doet er daarbij niet toe dat Ayn Rand niet erg bekend en geliefd is in Nederland.
Achterhuis probeert ook Milton Friedman en Friedrich Hayek aan de utopie van de vrije markt te koppelen, waarschijnlijk omdat hij dan gretig kan citeren en kopiëren uit The Shockdoctrine van Naomi Klein. Maar zelfs daarin blundert hij. Hij noemt bijvoorbeeld een brief van Margeret Thatcher aan Hayek een “korte bitse notitie”. Deze brief bevat een alinea over economische maatregelen die in Chili genomen zijn en die Thatcher als totaal onaanvaardbaar beschouwt. Als Achterhuis de moeite genomen had om de brief op te zoeken en niet alleen de laatste alinea uit het boek van Klein te kopiëren dan had hij kunnen zien dat Thatcher in de eerste twee alinea’s vol lof over Hayek schrijft. Daarnaast had hij kunnen nagaan dat alleen de brief van Thatcher bewaard is gebleven en dat het gissen blijft wat Hayek aan haar heeft geschreven. Het boek zit vol met dit soort fouten.
Wat het boek pas echt irritant maakt is dat Hans Achterhuis zijn eigen utopie in het boek ophemelt. De utopie van Hans Achterhuis is een soort van “primitieve” samenleving waar geld geen belangrijke rol speelt. Deze is gebaseerd op het gedachtegoed van Karl Polanyi. Murray Rothbard steekt zijn onbegrip over het boek The Great Transformation van Karl Polanyi, waarnaar Achterhuis graag verwijst, niet onder stoelen of banken. Rothbard vat zijn kritiek samen met de woorden dat hij weinig boeken heeft gelezen die meer kwaadaardig of misleidender zijn dan het boek van Polanyi.
Hans Achterhuis zegt in een radio-interview dat hij het onbegrijpelijk vindt dat Edwin van de Haar in zijn boek over de politieke filosofie van het liberalisme schrijft dat als je iets wilt leren van het liberalisme zijn boek het aller-slechtste is dat je kunt kiezen. Een betere omschrijving van het boek is echter niet te geven.
Als je iets wilt leren van het liberalisme kun je beter het boek van Edwin van de Haar lezen dan dat van Hans Achterhuis. Ook erg toegankelijk zijn ook “Filosofen van het Hedendaags Liberalisme“, “Filosofen van het Klassieke Liberalisme” en “Markt-Meesters” van de Teldersstichting.
Gerelateerde links:
Down With Primitivism: A Thorough Critique of Polanyi – Murray Rothbard
Margaret Thatcher letter to Hayek (thoughts on the Chilean example)
Radioprogramma Kunststof met Hans Achterhuis (vanaf 36:32 over De Utopie van de Vrije Markt)
Is de vrije markt een utopie? – Debat tussen Hans Achterhuis en Boudewijn Bouckaert
Bemind maar onbekend. De politieke filosofie van het liberalisme – Edwin van de Haar
Markt-meesters. Portretten van vooraanstaande liberale economen – boek Teldersstichting
Filosofen van het hedendaags liberalisme – boek Teldersstichting
Filosofen van het klassieke liberalisme – boek Teldersstichting