De gemeente Den Haag wilde de binnenstad schoner en veiliger maken. Het idee was dat door middel van verkeerspaaltjes meer auto’s het centrum zouden mijden.

Het resultaat? Meer dan 149 auto’s in de prak in minder dan een jaar tijd, een verslechtering van luchtkwaliteit aangezien meer auto’s moesten omrijden. En de veiligheid? Daar zat ook geen waarneembare verbetering in. Daarnaast waren de kosten van de aankoop en het onderhoud van de verkeerspaaltjes zo’n 45 miljoen euro.

Zie ook: Verkeer zonder regels door Chris Sprangers of de website van de Hamilton-Baillie Associatie voor alternatieven voor overgereguleerde verkeerssituaties.

Onderzoek heeft aangetoond dat het dragen van een gordel de kans op een dodelijk ongeluk enorm verkleint. Om deze reden heeft de politiek op 1 juli 1975 besloten om de gordeldraagplicht in te voeren.

Natuurlijk zouden libertariërs hier bezwaar moeten maken aangezien het dragen van een veiligheidsgordel de vrije keus moet zijn van elk individu. Wanneer iemand geen veiligheidsgordel wil dragen is dat zijn goed recht.

Risico compensatie

Toch is er ook een utilistisch argument tegen de invoering van de gordeldraagplicht. Hoewel er een kleinere kans is op een dodelijk ongeluk bij het dragen van een gordel is er ook nog een menselijke factor van toepassing die test dummy’s niet laten zien. Dit is de theorie van risico compensatie. Deze theorie verklaart dat wanneer mensen zich veiliger voelen ze ook meer risico durven te nemen. Zo is er bijv. onderzoek gedaan waarbij kart rijders ingedeeld werden in groepen met veiligheidsgordel en een groep zonder. Het resultaat was dat de groep die zonder gordel reed een stuk langzamer ging rijden dan de groep met gordel.

Hier blijft het echter niet bij. In 1982 heeft John Adams een essay publiceert genaamd ‘The efficacy of seatbelt legislation: A comparative study of road accident fatality statistics from 18 countries’. Hieruit bleek dat er geen enkele correlatie is tussen verkeersveiligheid en de gordeldraagplicht dankzij risico compensatie.
Nu is het zo dat wanneer een bestuurder een aanrijding veroorzaakt hij met gordel minder kans maakt om zelf dood te gaan. Alleen als we risico compensatie erbij incalculeren zien we dat bestuurders risicovoller gedrag nemen door harder te rijden waardoor juist verkeersdeelnemers zonder gordel (voetgangers/fietsers) vaker worden geconfronteerd met een dodelijke aanrijding.

Nederlandse voorbeeld

Ook in Nederland lijkt deze situatie zich voor te doen aangezien in de opeenvolgende jaren nadat de gordeldraagplicht werd ingevoerd het aantal verkeersdoden toenam. Dit is opvallend aangezien er een trend was waarbij er steeds minder doden vielen in het verkeer.

Natuurlijk zijn er veel factoren die verkeersveiligheid beïnvloeden. Zo kunnen we denken aan strengere eisen voor rijbewijzen, verkeersvoorlichting op school of het slimmer ontwerpen van wegen.
Om de aanname van dit blog hard te maken zou er daarom gekeken moeten worden naar wat voor ontwikkelingen er rond die tijd waren in verkeersveiligheid. Deze aanname zou ook versterkt worden wanneer er in 1975 meer verkeersdoden per maand vielen dan voor de invoering van de gordeldraagplicht. Verder zou er eventueel kunnen worden gekeken of de verkeersdoden na 1975 meer uit fietsers en voetgangers bestond dan voorheen.

Concluderend

Al met al lijkt het bewijs tegen de gordeldraagplicht vrij hard. Daarom pleit ik ook voor de afschaffing van deze vrijheidsbeperkende wetgeving.

Als je meer over risico compensatie wilt weten lees dan het persoonlijke blog van John Adams of bestel één van zijn boeken over dit onderwerp.
Wanneer je meer wilt weten of het slimmer ontwerpen van wegen klik dan op deze link voor een artikel over verkeer zonder regels.